به نام خدا

سياست ها وخط مشي گروه بهبود وكيفيت بخشي به سنجش وارزشيابي پيشرفت تحصيلي وتربيتي

نقش ارزشيابي پيشرفت تحصيلي وتربيتي درآموزش ويادگيري فرايند مدرا

دنيايي كه امروزه فراگيران با آن مواجه هستند ودرحال تغييرات و تحولات شتابنده اي است . عصر فناوري اطلاعات و ارتباطات وايده ي جهاني شدن ، شاخص هاي كسب موفقيت درزندگي را متحول ساخته است توانايي سازگاري بابحرانها ونيازهاي عصر جديد مستلزم آموزش وفراگيري مهارتهايي چون تفكر انتقادي ، تحليل و تفسير اطلاعات و استفاده ي بهنيه ازآن درتصميم گيري است .

درپاسخ به اين تغييرات ، اصلاحات درآموزش وپرورش درسطح بين المللي آغاز شده است ودراين ميان به نقش روش هاي سنجش وارزشيابي پيشرفت تحصيلي توجه ويژه اي صورت گرفته است . به عقيده ي بسياري از صاحب نظران تعليم وتربيت ، اصلاح روشهاي سنجش وارزشيابي درجايگزيني اهداف آموزشي مناسب تر براي دانش اموزان ، انتخاب شيوه هاي مناسب تربيت معلم ، اصلاح برنامه هاي درسي وبهبود آموزش نقش مهمي را ايفاخواهد نمود.

بررسي شواهد نشان مي دهدكه روشهاي سنتي و موجود درسنجش صرفاٌ مهارتهاي پايه را مورد اندازه گيري قرار مي دهند. به عبارت ديگر اين ابزارهاكه غالباٌ به صورت ازمونهاي چند گزينه اي و ياتشريحي تهيه مي شوند مهارتهاي پايه را به صورت جدا ازيكديگر مورد سنجش قرارداده ودرآنها به ندرت فراگيران ترغيب مي شوند تاازآموخته هاي خود درموقعيت هاي واقعي زندگي استفاده كنند.

اين مهم درحالي قابل تعمق وبررسي است كه دررويكردهاي جديد توجه بيشتر به تفكرواحساس و نه به كسب دانش معطوف شده است ، درچنين شرايطي گروه بهبود وكيفيت بخشي به فرآيند ارزشيابي پيشرفت تحصيلي وتربيتي باتوجه به اصول ومباني زير كه عمدتاٌ ناشي از نوعي نگرش ديني و انسان گرايانه به
دانش آموزان است ، زمينه ي بروز توجه به ارزشيابي فرايندي را فراهم خواهد نمود:

1- انسان موجودي عاقل و خردمند است بنابراين ارزشيابي بايد گامي درجهت تقويت قوه تفكر ، پرورش عقلانيت سنجش درك مفاهيم اساسي وآنشايي با روشهاي علمي باشد.

2- انسان برخوردار از قدت انتخاب و گزينش گري است . بدين جهت كار بست روشهاي آزاد منشانه درارزشيابي ضروري است . زيرا اين روشها فرصت اصلاح عملكرد و رفتار ونگرش را به خوبي فراهم مي سازند.

3- انسان موجودي پويا ، تلاشگر وكمال جو است . بنابراين ارزشيابي نيز بايد حركتي فرايندي ، مستمر و پويا باشد.

4- باتوجه به برخورداري انساني ازتوان تفكر انتقادي و خلاق كه منجر به تولد نيازهاي جديد درجوامع شده است ، نظام ارزشيابي نيز بايد محتول گردد.

5- دركنار توجه به ارزشيابي ابعاد شناختي فراگيران ، ارزشيابي از رشد عواطف ، هوش هاي چندگانه و مهارتهاي آنان نيز بايد مورد توجه قرارگيرند.

باتوجه به اصول ومباني فوق ، ارزشيابي درنظام آموزش وپرورش مستلزم ، بازنگري درسه سطح اهداف ، روشها وابزار است . دربعد هدف توجه تعليم وتربيت بايد به حوزه ي عواطف ، امورمربوط به رشد اخلاقي ، نگرش ها و مهارتها معطوف گشته وازتوجه تك بعدي به اهداف شناختي وناشي فراگيربه شدت فاصله پيدا كند . اهداف ارزشيابي بايد كيفي نگروتقويت كننده ي روح آزادمنشي ، اختيار وآزادي متناسب با كرامت انساني باشد . درواقع هدف اساسي پرورشي انساني جستجوگر، خلاق ورشد يابنده است. در بعد دوم يعني روشهاي ارزشيابي كه متاثر از روشهاي ياددهي – يادگيري است اجتناب از سخت گيري هاي متعصبانه و نادرست كه عمدتاٌ غيراخلاقي بوده وعوارض روحي ورواني خاصي را نيز درپي دارد ضروري است . به تحقيق گرايش ديدگاه ههاي انسان گرا به سمت وسوي روشهاي ياديگري فعال ، توجه به توصيف و تكوين به جاي توجه محض به كميت وغايت و گريز از رقابت و توجه به توسعه ي مشاركت و يادگيري گروهي است .

دربعد كاربرد ابزار نيز لازم است روش هاي مرسوم مداد – كاغذي را درحداقل ممكن مورد استفاده قرارداد وبرعملكرد فرد با استفاده از مصاحبه ومشاهده تكيه نمود. با كاربست آزمونهاي عملكردي اين امكان فراهم مي شود تاضمن سنجش فراورده ها وبازده هاي يادگيري ، فرايند ومراحل انجام كار را نيز آزمون نمود. اين اعتقاد وجود داردكه پوشه ي كار با استفاده ازكارنامه ي توصيفي كه درآن مراحل رشد فرد لحاظ گردد تحولي اساسي درروش هاي سنجش وارزشيابي خواهد بود .

گروه ببهبود وكيفيت بخشي به ارزشيابي وپيشرفت

تحصيلي وتربيتي استان اصفهان

مهرماه 86